اینترنت و وب گردی از جمله پدیده هایی است که در دو دهه اخیر جای خود را در میان مردم جهان باز کرده است و دیگر حد و مرزها نسبت به این پدیده شکسته و تمامی افراد اجتماع صرف نظر از دیدگاه ها و سلایق گوناگون به آن گرایش پیدا کرده اند.اما اینترنت تا جایی پیش رفته که حتی از تلویزیون و ماهواره، 2رقیب سنتی تر خود پیشی گرفته است.
دیگر افراد نه تنها نسبت به این ابزار ارتباطی اشتیاق بیشتری نسبت به ماهواره و تلویزیون از خود نشان می دهند که با آمدن مطبوعات آنلاین نیز از اقبال مردمی نسبت به روزنامه های سنتی و چاپی به شدت کاسته شده است. اما آنچه اینترنت را مانند تلویزیون برای کودکان خطرناک جلوه می دهد افزایش سایت های بازی های اینترنتی و سایت های غیراخلاقی است که باعث بروز ناهنجاری هایی در میان قشر نوجوان و جوان جامعه می شود. در واقع کودکان نه تنها در معرض خطر اعتیاد به بازی های کامپیوتری و فراتر از آن بازی های اینترنتی قرار گرفته اند که در معرض آموزش بسیاری از مسائل غیراخلاقی نیز قرار می گیرند. از همین رو والدین باید هوشیار بوده و هم بر ساعات استفاده کودکان خود از اینترنت و هم دسترسی کودکان خویش به سایت ها نظارت داشته باشند؛ در واقع بی حد و مرز بودن دنیای اینترنت و نامحدود بودن آن و جاری نبودن قوانین محدود کننده خاص بر اینترنت آن را بدل به پدیده ای بس خطرناک برای کودکان کرده است.
دور از خطر نگهداشتن کودکان در اینترنت به این معناست که به آنها بیاموزیم کاربری هوشمند و مسئول بوده و به فضای مجازی مانند یک "بازی" نگاه نکند.
اینترنت یک پدیده دو کاربردی است که همزمان می تواند برای کودکان مفید و در عین حال بسیار مضر باشد؛ مفید از آن رو که اینترنت دارای سایت های متعدد آموزشی است و در زمینه آموزشی می تواند نقش مؤثری برای کودکان ایفا کند و علاوه بر این اینترنت و در کل استفاده از فناوری رایانه ای، امروزه پایه و مبنای ورود به مدرسه و دانشگاه و در سنین بالاتر بازار کار قرار گرفته است. از سویی دیگر بازی های اینترنتی نیز با رعایت پاره ای از موارد از جمله پرهیز از پیگیری بازی های خشونت بار کامپیوتری و اینترنتی توسط کودکان و نظارت والدین بر انجام این بازی ها می تواند در تقویت هوش کودکان مؤثر واقع شود. سویه دیگر استفاده از اینترنت سویه منفی و مخرب آن است که درصورت عدم نظارت والدین و ورود کودکان به سایت های غیراخلاقی می تواند بسیار مخرب باشد.
صدمات بهداشت روانی از طریق اینگونه سایت ها به کودکان و نوجوانان به ویژه در ایجاد مسائلی مانند انحرافات جنسی، خشونت، اعتیاد، رفتارهای ضد اجتماعی، سست شدن مبانی خانواده و اشاعه جرم و جنایت در طیف وسیع در بسیاری موارد جبران ناپذیر است.به همین خاطر والدین باید ضمن آنکه خود مبانی کامپیوتر و اینترنت و نحوه استفاده از آن را فرا می گیرند، توجه داشته باشند که با محدودیت های شدید و تنبیهات نمی توان به طور کامل بر استفاده کودکان از اینترنت نظارت داشت.
صحبت با کودکان در مورد نحوه استفاده از کامپیوتر از سوی آنان و خطراتی که در هنگام آنلاین شدن ممکن است آنها را تهدید کند.از جمله راهکارهای مؤثر نظارتی محسوب می شود.گفتوگوی آنلاین را با او تمرین کنید تا بیاموزد با غریبه های حاضر در فضای مجازی چگونه برخورد کند.
دیگر راهکار مناسبی که می تواند در این زمینه از سوی والدین پیگیری شود، قرار دادن کامپیوتر در مکانی از منزل است که بتوان فعالیت های کودک را تحت نظر داشت.
محدود کردن زمان استفاده از کامپیوتر نیز اقدام مهمی است که می تواند توسط والدین به اجرا درآید.
نظارت بر پیام های الکترونیک در چت روم ها نیز بسیار مهم است. والدین باید این نکته را مورد توجه قرار دهند که برای پیشگیری از ارتباطات زیاد کودکان در چت روم ها و استفاده آنها از فضای مجازی به منظور دوست یابی، باید تلاش هایی را جهت بر قراری روابط اجتماعی سالم برای کودکان خود انجام دهند و اوقات بیشتری را صرف بردن کودکان به پارک و منازل افراد خانواده خود که دارای کودکان همسن و سال هستند، انجام دهند.
دور از خطر نگهداشتن کودکان در اینترنت به این معناست که به آنها بیاموزیم کاربری هوشمند و مسئول بوده و به فضای مجازی مانند یک "بازی" نگاه نکند. باید به فرزندان خود بیاموزیم که قانون طلایی فضای مجازی را رعایت کنند.قانون طلایی : هرگز کاری را که در زندگی واقعی انجام نمیدهید، در اینترنت هم انجام ندهید.
درباره اینکه آیا فرزندتان واقعا به داشتن یک آدرس ای-میل یا سیستمهای پیام رسانی نیاز دارد، فکر کنید. اگر پاسخ مثبت است، تمام ارتباطات به غیر از فهرست گیرندگان و فرستندگان مورد تایید خود را فیلتر کنید و مراقب باشید که فهرست دوستانش، طولانیتر از رقم سنش نباشد و شما همه آنها را در زندگی واقعی، بشناسید.
برای فرزندان کوچک تر : وب سایتهای مورد علاقه آنها را در بخش نشانک یا Bookmark قرار دهید تا برای پیدا کردن آنها نام سایت را اشتباه تایپ نکرده و از سایت "بد" سر در نیاورد. از موتورهای جستوجوی کودکان مانند Yahooligans و Ask Jeeves استفاده کنید. زمان حضورشان در اینترنت را به نیم ساعت در روز محدود کنید، مگر اینکه در حال انجام دادن یک برنامه خاص درسی باشند.تا جایی که میتوانید در کنارشان بنشینید و ببینید که در اینترنت به کجا میروند، چه چیزی برایشان جالب است و هر سوالی که فکر میکنید بپرسید و به تمام سوالات او پاسخ دهید.
به آنها بگویید که قبل از فرستادن هر مطلبی اعم از مشخصات شخصی یا مطالب دیگر از طریق ایمیل، IM یا قرار دادن آن در بلاگ و وب سایت، نظر شما را جویا شوند.در اوقات فراغت به دنبال سایتهای سالمی بگردید که بتوانید به او معرفی کنید.
نوجوانان بیش از هر چیز دیگر برای یافتن دوست جلب اینترنت می شوند. آنها گروه های جدید می یا بند،احساس تعلق میکنند، وارد جایی می شوند که دیگران آنها را می شناسند،و میتوانند از آن طریق گروهی را انتخاب و یا حتی خلق کنند . تکنولوژی فضای مجازی به لحاظ شیوه های تشکیل گروه برتری دارد و نوجوانان از این مزیت استفاده می کنند .چراکه پیوستن و یا تشکیل یک گروه اهمیت بسیاری در هویت در حال تکامل آنها دارد.
اما موقعی که در یک گروه هستند چه می کنند؟لطیفه تعریف میکنند، بازی میکنند،از والدین و معلمان خود شکایت کرده و از زندگی واقعی خود صحبت میکنند،از یکدیگر حمایت کرده و یکدیگر را نصیحت میکنند ،همان کاری که در زندگی واقعی انجام می دهند. اما این مساله جنبه منفی نیز دارد . نوجوانان ممکن است به گروههای آن لاینی ملحق شوند که چندان مورد علاقه آنان نیست .گروههای سیاسی افراطی ،رسوم شیطان پرستی، مجالس عیاشی آن لاین که در زندگی واقعی نیز وجود دارند ،از این دسته اند . زمانیکه در اتاق خواب پشت کامپیوتر نشسته اید شرکت در این گروهها آسانتر است.
مشکل معمول روابط در گروههای آن لاین سطحی و موقتی بودن آنهاست. فضای مجازی ممکن است به نظر چنان سورئال،و حتی تخیلی ذهنی برسد که برخی افراد حتی در صورت برخورداری از سطح احساسات و تعهدات بالا آن را جدی نمی گیرند.چنین وضعیتی به برنامه تلویزیونی متقابل میماند که شما را از نظر احساسی درگیر نموده،اما تنها یک برنامه تلویزیونی است. برای نوجوانانی که مشتاق یافتن گروه یا دوستان خوب هستند ،زمانیکه دوستان شان به یکباره و بدون توضیح حقیقت خود را تغییر میدهند،عقب می کشند یا بطور کلی ناپدید می شوند لطمه زیادی میبینند. با یک کلیک دوست شما بدون به جا گذاشتن هیچ گونه ردپایی محو شده و میتوانیدحتی بدون گفتن خداحافظی بروید . در این جا خداحافظی کردن آسان است .سطحی و موقتی بودن روابط اینترنتی همواره صادق نیست . افراد در فضای مجازی دوستان خوبی یافته و رابطه خود راحفظ میکنند. اما همراهان سطحی آنقدر هستند که این مساله را ،خاصه برای نوجوانانی که در رابطه با مسایلی همچون صمیمیت، اعتماد و وفاداری حساس هستند، بدل به نومیدی مشکل سازی کنند.
ارتباط جنسی مجازی
از آنجا که وارد مقوله صمیمیت شدیم، بگذارید به جذابیت دیگری که نوجوانان را به سوی فضای مجازی می کشد بپردازیم: ارتباط جنسی مجازی. همه می دانند نوجوانان به این ارتباط علاقه بسیار دارند.این موضوع یک ماجراجو یی است که ترشح هورمونهایشان را افزایش داده و راهی برای جد ا شدن از والدین و نگرانی، خشم و عصیان است. برایشان به معنای گسترش یک هویت بالغ است.اما ارتباط جنسی مجازی چیست؟ معمولا شامل صحبتهای تحریک آمیز از طریق تایپ توصیف دقیق رفتار، و احساس ناشی از آن ، یا تبادل عکس می شود.
حال اینکه آیا والدین با اینکار مخالف هستند یا نه به ارزشهای آنان، میزان صراحت ارتباط مجازی و قرارهای اینترنتی بستگی دارد .برخی گمان میکنندکه گمنامی در ارتباط جنسی مجازی معضل بوده و این نوع ارتباط سطحی،مصنوعی و غیرطبیعی است ،یا اینکه به هر نوع و شکلی برای نوجوان نامناسب است .
در خانواده های مشکل دار نوجوانان نیازمندمهربانی بزرگسالی هستند که جای والدینشان را گرفته، یا از آنها حمایت کرده و در مورد مشکلات زندگی واقعی راهنمایی شان کند، دراین زمان به والدین اینترنتی روی می آورند.
شکارچیان بزرگسال
یک مساله بغر نج زندگی آن لاین آنست که هرگز نمی توانید در باره هویت طرف مقابل مطمئن باشید، یک دختر 22 ساله ممکن است مردی 40 ساله باشد. برخی چت رومها در جهت حمایت کودکان در برابر این بزرگسالان کنترل می شوند، اما هیچ گونه نظارتی بر بسیاری از آنها وجود ندارد.حتی در گروههایی که تحت نظارت قرار دارند راهی برای جلوگیری از بزرگسالان شکارچی که برای جلب توجه جوانان تظاهر به جوان بودن میکنند وجود ندارد.اگر یک شکارچی تظاهر به نوجوان بودن نکند، خود را به عنوان محرم اسرار و همدرد و حمایت کننده وی جلوه داده و او را تشویق می کند تا مشکلات خصوصی خود را با وی در میان نهاده و ازنظر احساسی به او وابسته شود . در این حالت نوجوانان مشکل دار که نسبت به والدین خود بیگانه و بطور کلی تنها هستند بسیارآسیب پذیر ترند.این استراتژی ها همان هایی هستند که شکارچیان در زندگی واقعی خود از آن استفاده می کنند. اینترنت تنها راه دیگری برای سوءاستفاده از کودکان است.
می بایست برخی قوانین را به کودکان آموخت که قابل تعمیم به ملاقات با بزرگسالان مشکوک درزندگی واقعی نیز باشد:
اطلاعات شخصی را نزد افراد بیگانه فاش نکنید . شماره تلفن یا آدرس خود را در اختیار آنهانگذارید. اگر فردی شما را مضطرب کرد یا از شما خواست کار اشتباهی انجام دهید از اینترنت خارج شوید. (از او دور شوید.)
نام کاربری فرد را بنویسید و والدین خو د را مطلع کنید تا بتوانند با مسوولین آن چت روم تماس گیرند. از افراد بیگانه هدیه نگیرید و حتی اگر از شما خواستند، با کسی تماس نگیرید. بدون نظارت خانواده هرگز به صورت آف لاین با کسی ملاقات نکنید.والدین می بایست بدانند کودکانشان با چه افرادی چت می کنند . عکس این قضیه هم مطرح است. نوجوانانی که برای گفتگو با افراد بالغ تظاهر به بزرگ بودن می کنند . گاهی اوقات پیشروی های جنسی نوجوانان که تغییر هویت داده اند بسیار صریح است.
والدین اینترنتی
جنبه تاسف آور مساله مربوط به فرضیه شکارچیها آنست که برخی بزرگسالان واقعا" افرادی فهمیده و مهربان هستند که مراقبت از نوجوانان برایشان خوشایند است . برخی نوجوانان که تلاش می کنند از والدین خود جدا شده و از هرچیزی که مربوط به آنها باشد فاصله گیرند، موقعیت استفاده ازوالدین خود به عنوان مدل را از دست می دهند .
در خانواده های مشکل دار نوجوانان نیازمندمهربانی بزرگسالی هستند که جای والدینشان را گرفته، یا از آنها حمایت کرده و در مورد مشکلات زندگی واقعی راهنمایی شان کند . در این موارد که نوجوانان از والدین خود که هیچ چیز درباره اینترنت نمیدانند و یا با خصومت برخورد میکنند، احساس دوری میکنند. در واقع والدین اینترنتی ،به فردی همدرد و از نظر احساسی قدرتمند در زندگی نوجوان بدل می شوند.فردی داستانی برای من تعریف کرد که در قسمت مربوط به مراقبت از کودکان بصورت آن لاین وآف لاین چرخش جالبی داشت . پدری اعتراف میکند که او و دخترش ر ابطه وحشتناکی داشته اند .آنها دا یما با یکدیگر دعوا داشته و اغلب بر سر استفاده دختر از امکانات فضای مجازی با یکدیگربحث می کرده اند. پدر نگران عواقب اینکار برای دخترش بوده است. سپس در حرکتی که از نبوغ پدرانه سرچشمه می گیرد،از کامپیوتر محل کار برای اتصال به اینترنت استفاده کرده و تلاش میکند با دخترش رابطه برقرار کند. این ایده بهتر از آنچه پدر گمان میکرد موفقیت آمیز از آب در می آید. هر وقت با هم مشکل پیدا می کردند، چت به صورت آن لاین راحت تر می شد، احساسات مهم ابراز شده و آن دو مشکلات زیادی را به این صورت حل کردند . بعدها پدر مورد نظر اعتراف کرد که این چنین ملاقاتهای اینترنتی بهترین موقعیتی بوده است که در رابطه میان او و دخترش بوجود آمده است.
گرفتار در شبکه: اعتیاد
از آنجا که فضای مجازی می تواند بسیاری از نیازهای نوجوان را ارضا ء کند، احتمال اعتیاد به آن زیاد است. آیا تمامی نوجوانها در معرض این خطر قرار دارند؟ نه .برخی همواره کاربرهای عادی باقی خواهند ماند، برخی به کاربرد زیاد از اینترنت پرداخته ، اما افرادی که قربانی این مساله می شوند احتمالا مشکلاتی در زندگی واقعی خود دارند ،و فضای مجازی جایی برای تخلیه،مکانی برای درخواست و کمک کردن آنان میشود.
علایم خطر استفاده بیش از حد از اینترنت چیست؟
تکذیب و دروغ گفتن درباره میزان زمان مصروفه پای کامپیوتر، یا آنچه با کامپیوتر انجام می دهند. خستگی شدید و تغییر درعادات خواب، همچون بیداری زودهنگام یا بیدار ماندن تا پاسی از شب برای سپری کردن حداکثر زمان ممکنه در اینترنت، مواجهه با مشکلات تحصیلی همچون افت نمره.گاهی اوقات والدین از آنجا که گمان می کنند فرزندشان با استفاده از کامپیوتر به انجام تکالیف درسی می پردازد، از این حقیقت که کامپیوتر مقصر است چشم پوشی می کنند.
دوری از دوستان و افت علاقه نسبت به سرگرمیها .فعالیتهای اینترنتی جای زندگی واقعی را می گیرند. کاهش اشتها خاصه زمانی که از استفاده از کامپیوتر محروم می شوند . زمانی که والدین با نوجوانان مخالفت می کنند آنان به طرز خصومت آمیزی عکس العمل نشان می دهند.حتی ممکن است قوانین استفاده از کامپیوتر را زیر پا بگذارند.بطور کلی آنجا که آنان احساس می کنند ازوابستگی شان نسبت به دوستان مجازی خود محروم شده اند واکنشهای شدید نشان می دهند.